صنعت لوله و اتصالات PVC طی ماههای اخیر با چالشهای متعددی در تأمین مواد اولیه مورد نیاز خود از بورس کالا مواجه شده است؛ شرایطی که به گفته مهندس عباسعلی متوسلیان، رئیس هیئتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC، تداوم آن میتواند حفظ و بقای این صنعت و زنجیره ارزش صنایع پاییندستی را بهطور جدی با مخاطره مواجه کند.
متوسلیان در نامهای خطاب به دکتر فاطمیامین، وزیر صنعت، معدن و تجارت، با اشاره به بحران تأمین مواد اولیه از بورس کالا، نسبت به تداوم آسیب به زنجیره ارزش صنعت لوله و اتصالات PVC هشدار داده و خواستار اتخاذ تدابیر لازم برای ساماندهی شرایط موجود شده است.
کاهش عرضه PVC و افزایش رقابت در بورس کالا
به عقیده رئیس هیئتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC، از فروردین ۱۴۰۱ و با وجود روند نزولی قیمت مواد پلیمری در بازارهای جهانی، برخی بازارسازان PVC در ایران با استفاده از خلأهای موجود در سیستم رگولاتوری، اقدام به رقابت ناسالم در معاملات بورس کالا کردهاند تا از کاهش قیمت PVC در بازار ایران جلوگیری کنند.
متوسلیان با یادآوری محدودیت عرضه و عدم عرضه تجمیعی PVC اظهار کرد: ظرفیت تولید رزین PVC در شرکتهای پتروشیمی ایران، بسیار بیشتر از نیاز صنایع پاییندست است و ایران در زمره ده کشور برتر تولیدکننده رزین PVC در دنیا قرار دارد؛ با این حال، عرضه این محصول از ۵۵۰ هزار تن در سال ۱۳۹۹ به ۴۰۹ هزار تن، معادل ۵۷ درصد ظرفیت تولید مجتمعهای پتروشیمی، در سال ۱۴۰۰ کاهش یافته است.
وی افزود: نابسامانی در طرف عرضه، عدم عرضه تجمیعی در یک روز از سوی شرکتهای پتروشیمی، مطابق با تجربیات موفق گذشته، و شکلگیری رقابتهای ویرانگر موجب شده است این ماده استراتژیک که علاوه بر صنعت لوله و اتصالات، خوراک اولیه ۸ صنعت دیگر نیز محسوب میشود، با قیمتهایی بسیار بالاتر از قیمتهای جهانی در اختیار بنگاههای تولیدی قرار گیرد.
به گفته وی، این شرایط عملاً محصولات صنایع پاییندست PVC را چه در بازار داخلی و چه در بازار خارجی، غیررقابتی کرده است.
تحمیل بیش از ۳ هزار میلیارد ریال زیان به صنایع تکمیلی PVC
متوسلیان با اشاره به شرایط رکودی حاکم بر بازار گفت: بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل رکود و همچنین سهمیههای تعیینشده در سیستم بهینیاب، با حداقل ظرفیت عملیاتی خود فعالیت میکنند و تقاضای آنها برای خرید مواد اولیه نسبت به گذشته محدودتر شده است.
با این حال، به گفته وی، در هفتههای اخیر سطح رقابت برای خرید رزین PVC، حتی در عرضههای سلف، تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.
برآوردهای ارائهشده از سوی رئیس هیئتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC نشان میدهد رقابتهای غیرمنطقی از ابتدای سال تاکنون، زیانی بالغ بر ۳۰۴۳ میلیارد ریال به صنایع تکمیلی تحمیل کرده است.
نقص رگولاتوری؛ محور مشکلات بازار PVC
این فعال اقتصادی، نقص در سیستم رگولاتوری را محور اصلی مسائل موجود دانست و اظهار کرد: با وجود تجربیات ارزشمند حاصل از مدیریت عرضه و تقاضا در سنوات گذشته و رفع این عارضه در دورههای مختلف از طریق تنظیمگری بهنگام، منشاء رقابتهای بالا در هفتههای جاری بورس کالا به نقص در سیستم رگولاتوری طرف تقاضا و عرضه محدود و نابسامان PVC در بورس کالا بازمیگردد.
متوسلیان تأکید کرد: منفعت حاصل از رقابتهای غیراصولی و شرایط نابسامان کنونی در بورس کالا، تنها به نفع سوداگرانی است که برای تأمین منافع کوتاهمدت و سرشار خود، چرخهای صنایع تکمیلی را متوقف کرده و عملاً امکان تأمین مواد اولیه را برای تولیدکنندگان واقعی دشوار کردهاند.
هشدار نسبت به افزایش قیمت و تعدیل نیروی انسانی
عضو هیئت نمایندگان پارلمان بخش خصوصی اتاق بازرگانی ایران در ادامه، نسبت به پیامدهای ادامه این وضعیت هشدار داد و گفت: خرید مواد اولیه با قیمتهای گزاف و رقابت بالا در بورس، نهتنها سیاستهای دولت در تثبیت قیمتها را با چالش جدی مواجه میکند، بلکه میتواند به اشتغالزایی در صنایع پاییندست آسیبهای جبرانناپذیری وارد کرده و موجب تعدیل بیشتر نیروهای شاغل در صنایع تکمیلی شود.
وی همچنین نسبت به ایجاد شوک قیمتی برای مصرفکنندگان نهایی و آسیب به زیرساختهای کشور هشدار داد.
درخواست برای تأمین پایدار مواد اولیه با قیمت رقابتی
متوسلیان در پایان، از وزیر صنعت، معدن و تجارت خواست به منظور جلوگیری از تشدید التهابات ایجادشده در بورس کالا، افزایش قدرت خرید و کاهش فشار بر مصرفکنندگان نهایی و همچنین پیشگیری از وارد آمدن آسیبهای بیشتر به زیرساختهای کشور، تمهیدات لازم را برای جلوگیری از سوق یافتن واحدهای صنایع تکمیلی به سمت رکود و تعطیلی اتخاذ کند.
وی همچنین با اشاره به اشراف وزیر صمت بر شرایط کسبوکار کشور، درخواست کرد نشستی با حضور اعضای هیئتمدیره انجمن لوله و اتصالات PVC و دکتر فاطمیامین برگزار شود تا با توجه به واقعیتهای صنعتی و قدمت ۷۰ ساله این صنعت در کشور، زمینههای لازم برای صیانت از حقوق صنایع پاییندست، تکمیل زنجیره تولید و حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر فراهم شود.