شبکه لوله‌کشی آب و فاضلاب ساختمان؛ الزامات اتصال، دفع فاضلاب و فاضلاب خاکستری

اتصال ساختمان به شبکه لوله‌کشی آب شهری

در صورتی که شبکه لوله‌کشی آب شهری در محل ساختمان موجود و در دسترس باشد، لوله‌کشی توزیع آب مصرفی ساختمان باید به این شبکه متصل شود و آب مورد نیاز ساختمان از طریق آن تأمین گردد. اما موجود و در دسترس بودن شبکه لوله‌کشی آب شهری صرفاً به معنای مشاهده شبکه در محدوده ساختمان نیست. بر اساس ضابطه، باید از سازمان مسئول آب شهری استعلام شود و آن سازمان نیز آمادگی خود را برای دادن انشعاب اعلام کند. بنابراین، امکان اتصال ساختمان به شبکه آب شهری باید از طریق مرجع مسئول و بر اساس شرایط قانونی و اجرایی مربوط بررسی شود. این موضوع از مرحله طراحی اهمیت دارد، زیرا شیوه تأمین آب مصرفی، یکی از مبانی اصلی طراحی شبکه توزیع آب ساختمان به شمار می‌آید.

تأمین آب ساختمان در نبود شبکه آب شهری

اگر در محل ساختمان، شبکه آب شهری موجود و در دسترس نباشد، برای تأمین آب مصرفی مورد نیاز باید از یک منبع خصوصی مورد تأیید مراجع دارای صلاحیت قانونی استفاده شود. در چنین شرایطی، انتخاب منبع تأمین آب باید با توجه به الزامات قانونی و شرایط محل انجام شود. نکته اصلی این است که استفاده از منبع خصوصی بدون توجه به تأیید مراجع دارای صلاحیت، جایگزین اتصال به شبکه آب شهری محسوب نمی‌شود.

اتصال لوله‌کشی فاضلاب ساختمان به شبکه فاضلاب شهری

همانند شبکه آب، در صورتی که شبکه لوله‌کشی فاضلاب شهری موجود و در دسترس باشد، لوله‌کشی فاضلاب ساختمان باید به این شبکه متصل شود و فاضلاب ساختمان به شبکه فاضلاب شهری هدایت گردد. موجود و در دسترس بودن شبکه فاضلاب شهری نیز باید از طریق استعلام از سازمان مسئول فاضلاب شهری مشخص شود. به عبارت دیگر، سازمان مسئول باید آمادگی خود را برای گرفتن انشعاب اعلام کند. این موضوع نشان می‌دهد که تصمیم‌گیری درباره نحوه دفع فاضلاب ساختمان نباید صرفاً بر اساس موقعیت ظاهری شبکه در اطراف ساختمان انجام شود؛ بلکه امکان قانونی و اجرایی دریافت انشعاب نیز باید مورد تأیید سازمان مسئول قرار گیرد.

روش دفع فاضلاب در نبود شبکه فاضلاب شهری

اگر در محل ساختمان، شبکه لوله‌کشی فاضلاب شهری موجود و در دسترس نباشد، برای دفع فاضلاب ساختمان باید با استفاده از یکی از روش‌های مورد تأیید اقدام شود. انتخاب روش دفع فاضلاب در چنین شرایطی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا سیستم دفع باید متناسب با ضوابط مورد تأیید و شرایط اجرایی محل طراحی و اجرا شود. بنابراین، نبود شبکه فاضلاب شهری به معنای امکان دفع فاضلاب به هر روش دلخواه نیست و باید از روش‌های مورد تأیید استفاده شود.

فاضلاب خاکستری چیست و از چه بخش‌هایی می‌تواند جمع‌آوری شود؟

یکی از موضوعات مطرح‌شده در شبکه‌های فاضلاب ساختمان، پیش‌بینی شبکه لوله‌کشی فاضلاب خاکستری است. در صورتی که چنین شبکه‌ای در ساختمان پیش‌بینی شود، فاضلاب خروجی از بخش‌های زیر ممکن است به شبکه لوله‌کشی فاضلاب خاکستری هدایت شود:

• وان
• زیردوشی
• دستشویی
• ماشین رخت‌شویی

تفکیک مسیرهای فاضلاب در ساختمان، نیازمند طراحی مناسب شبکه و توجه به محل تولید و نحوه هدایت جریان‌های مختلف است. زمانی که شبکه فاضلاب خاکستری در ساختمان پیش‌بینی می‌شود، باید مسیرهای لوله‌کشی مرتبط با این فاضلاب به‌درستی از سایر بخش‌های سیستم تفکیک و اجرا شوند.

چه موادی نباید وارد لوله‌کشی فاضلاب ساختمان شوند؟

عملکرد مناسب شبکه لوله‌کشی فاضلاب تنها به طراحی و اجرای اولیه وابسته نیست؛ نوع موادی که در زمان بهره‌برداری وارد سیستم می‌شوند نیز اهمیت زیادی دارد.

وارد کردن و ریختن هرگونه مواد زیر به لوله‌کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان و شبکه لوله‌کشی فاضلاب شهری ممنوع است:

• خاکستر
• مواد نیمه‌سوخته مانند زغال و موارد مشابه
• مواد سمی
• مواد قابل اشتعال
• مواد قابل انفجار
• گازها
• مواد نفتی و چرب
• مواد غیرقابل انحلال دیگری که ممکن است باعث گرفتگی، مسدود شدن، آسیب دیدن یا اضافه‌بار شوند

وجود این محدودیت‌ها ارتباط مستقیمی با حفاظت از عملکرد شبکه فاضلاب دارد. ورود مواد نامناسب می‌تواند باعث اختلال در مسیر انتقال فاضلاب یا وارد شدن آسیب به سیستم شود. به همین دلیل، رعایت الزامات بهره‌برداری باید در کنار طراحی و اجرای اصولی شبکه مورد توجه قرار گیرد.

فاضلاب صنعتی و محدودیت ورود به فاضلاب بهداشتی

فاضلاب خروجی از تأسیسات صنعتی و تولیدی نباید وارد لوله‌کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان شود. این موضوع یکی از مرزهای مهم میان سیستم فاضلاب بهداشتی ساختمان و فاضلاب حاصل از فعالیت‌های صنعتی و تولیدی است. ورود فاضلاب صنعتی به شبکه فاضلاب شهری نیز تنها در صورتی مجاز است که سازمان مسئول فاضلاب شهری، هدایت آن را به شبکه فاضلاب شهری مجاز بداند. بنابراین، فاضلاب صنعتی نمی‌تواند بدون بررسی و مجوز مربوطه به شبکه فاضلاب شهری هدایت شود. این الزام، ضرورت توجه به نوع فاضلاب تولیدشده و مسیر مناسب دفع آن را در ساختمان‌ها و مجموعه‌های دارای فعالیت صنعتی یا تولیدی نشان می‌دهد.

اهمیت طراحی هماهنگ شبکه آب و فاضلاب ساختمان

شبکه‌های آب و فاضلاب از مهم‌ترین بخش‌های تأسیسات ساختمان هستند و تصمیم‌گیری درباره نحوه اتصال آن‌ها باید از مراحل ابتدایی طراحی مورد توجه قرار گیرد. بررسی امکان دریافت انشعاب آب، وضعیت دسترسی به شبکه فاضلاب شهری، پیش‌بینی مسیرهای جداگانه در صورت وجود شبکه فاضلاب خاکستری و توجه به محدودیت‌های ورود مواد مختلف به سیستم، همگی بر عملکرد صحیح شبکه تأثیر دارند. از سوی دیگر، استفاده صحیح از سیستم پس از بهره‌برداری نیز اهمیت دارد. حتی یک شبکه که به‌درستی طراحی و اجرا شده باشد، در صورت ورود مواد ممنوعه و نامناسب به مسیر فاضلاب ممکن است با مشکلاتی مانند گرفتگی، مسدود شدن، آسیب دیدن یا اضافه‌بار مواجه شود.

نکته آخر

بر اساس مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان، در صورت موجود و در دسترس بودن شبکه‌های آب و فاضلاب شهری و اعلام آمادگی سازمان‌های مسئول برای واگذاری یا گرفتن انشعاب، ساختمان باید به این شبکه‌ها متصل شود. در نبود این شبکه‌ها نیز تأمین آب یا دفع فاضلاب باید از طریق روش‌ها و منابع مورد تأیید انجام گیرد. پیش‌بینی شبکه فاضلاب خاکستری، جلوگیری از ورود مواد آسیب‌زا به سیستم فاضلاب و تفکیک فاضلاب صنعتی از فاضلاب بهداشتی، از دیگر نکات مهم در طراحی و بهره‌برداری از شبکه لوله‌کشی ساختمان هستند.

انتخاب آگاهانه اجزای سیستم و توجه به ضوابط فنی، در کنار اجرای صحیح، به عملکرد مناسب و پایدار شبکه کمک می‌کند. برای بررسی راهکارها و محصولات مرتبط با سیستم‌های لوله‌کشی، می‌توانید از صفحه محصولات یزدپولیکا بازدید کنید.

منبع: مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان