چرا چرخه عمر PVC در بررسی گرمایش جهانی اهمیت دارد؟
برای ارزیابی اثر یک ماده بر گرمایش جهانی، میزان انتشار CO2 در مراحل مختلف چرخه عمر آن اهمیت دارد. این موضوع شامل تأمین مواد اولیه، فرآوری، تولید، استفاده و در نهایت دفع یا بازیافت محصول میشود. در مقایسه ارائهشده توسط VEC، لولههای PVC در چرخه عمر خود انتشار CO2 کمتری نسبت به لولههای چدنی نشان میدهند. همین مقایسه در کاربردهای سازههای گلخانهای نیز مطرح شده و میزان انتشار CO2 مواد PVC کمتر از نمونههای شیشهای گزارش شده است. بنابراین، ارزیابی زیستمحیطی PVC باید فراتر از مرحله تولید و بر مبنای کل چرخه عمر انجام شود.
مصرف انرژی کمتر در تولید محصولات PVC
یکی از عوامل مهم در بررسی اثرات زیستمحیطی PVC، انرژی موردنیاز برای تولید و فرآوری آن است. محصولات پلاستیکی در مراحل تولید و فرآوری مواد اولیه، در مقایسه با برخی مواد دیگر، به انرژی کمتری نیاز دارند. این ویژگی در مورد PVC از یک جهت دیگر نیز اهمیت پیدا میکند: حدود 60 درصد مواد اولیه PVC، نمک صنعتی است. به بیان دقیقتر، حدود 60 درصد PVC را کلر (Cl) تشکیل میدهد که از نمک صنعتی یا NaCl به دست میآید؛ مادهای که در طبیعت بهوفور وجود دارد. در نتیجه، وابستگی PVC به منابع فسیلی در مقایسه با موادی که عمدتاً بر پایه هیدروکربنها هستند، کمتر است. بر اساس اطلاعات VEC، در مرحله تولید رزین، انرژی منابع موردنیاز PVC به دلیل سهم 60 درصدی کلر، کمتر از رزینهایی است که عمدتاً از هیدروکربنها تشکیل شدهاند. در نتیجه، مجموع بار انرژی منابع و فرآیند نیز کمتر بوده و این موضوع میتواند به کاهش انتشار CO2 در مرحله تولید کمک کند.
تلاش صنعت PVC برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای
کاهش اثرات زیستمحیطی PVC تنها به ویژگیهای ذاتی این ماده وابسته نیست و صنعت تولیدکننده نیز در این زمینه نقش دارد. بر اساس گزارش VEC، تولیدکنندگان بزرگ PVC در برنامه Low Carbon Society Action Plan در صنعت شیمیایی ژاپن که از طریق انجمن صنایع شیمیایی ژاپن (JCIA) دنبال میشود، مشارکت داشتهاند و برای افزایش بهرهوری انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای تلاش میکنند.
این رویکرد نشان میدهد که کاهش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانهای باید در کنار توسعه فناوری تولید و بهبود فرآیندهای صنعتی دنبال شود.
بازیافت PVC؛ گام مهم در کاهش اثرات زیستمحیطی
مرحله پایان عمر محصولات نیز بخش مهمی از ارزیابی زیستمحیطی PVC است. بر اساس دادههای VEC، نسبت بازیافت مکانیکی مواد PVC در ژاپن حدود 33 درصد گزارش شده که در دادههای سال 2019 بالاتر از میانگین کلی بازیافت مکانیکی پلاستیکها در همان گزارش بوده است.
برای توسعه بیشتر بازیافت PVC، فناوریهای مختلفی مورد توجه قرار گرفتهاند، از جمله:
- فناوریهایی برای امکان بازیافت شیمیایی PVC و تبدیل آن به مواد مفید دیگر؛
- فناوری کلرزدایی برای تسهیل استفاده از ماده بهعنوان عامل کاهنده یا سوخت؛
- فناوری جداسازی رزین PVC از مخلوط رزینهای مختلف با هدف بازیافت.
VEC همچنین از سال 2007 نظام پشتیبانی از پروژههای مرتبط با بازیافت PVC را دنبال کرده و در سال 2020 توسعه فناوریهای پایه مرتبط با بازیافت و کلرزدایی را نیز در چارچوب این برنامه مورد توجه قرار داده است.
نقش سود سوزآور در چرخه تولید PVC
یکی دیگر از نکات قابل توجه، ارتباط PVC با فرآیند تولید سود سوزآور یا سدیم هیدروکسید (NaOH) است. طبق گزارش VEC، PVC ترکیبی پایدار دارای کلر است که کلر آن بهعنوان محصول جانبی فرآیند الکترولیز سود سوزآور تولید میشود.
سود سوزآور نیز در حوزههای مختلف مرتبط با محیطزیست و صنعت، از جمله استفاده بهعنوان خنثیکننده آب و همچنین در مواد اولیه باتریهای لیتیومیونی، کاربرد دارد. از این منظر، در تحلیل چرخه مواد اولیه PVC، این ارتباط صنعتی نیز قابل توجه است.
جمعبندی
بررسی اثر PVC بر گرمایش جهانی نشان میدهد که برای قضاوت درباره عملکرد زیستمحیطی این ماده باید مجموعهای از عوامل شامل عمر مفید، مصرف انرژی در تولید، میزان انتشار CO2 در چرخه عمر، سهم مواد اولیه و ظرفیت بازیافت را همزمان در نظر گرفت. عمر مورد انتظار 40 ساله لولههای PVC سخت در دادههای MLIT، سهم 66 درصدی کاربردهای لوله، اتصالات و مصالح ساختمانی در میان کاربردهای PVC، سهم 60 درصدی کلر حاصل از نمک صنعتی در ترکیب مواد اولیه و توجه به توسعه فناوریهای بازیافت، از مهمترین دادههای قابل توجه در این زمینه هستند.
در پروژههای تأسیساتی نیز انتخاب محصول باید بر اساس مشخصات فنی، کیفیت، الزامات پروژه و نگاه به چرخه عمر انجام شود. برای آشنایی بیشتر با محصولات و راهکارهای مرتبط، میتوانید به صفحه محصولات یزدپولیکا مراجعه کنید.