اطلاعات مورد نیاز پیش از طراحی لولهکشی آب باران
یکی از مهمترین مراحل طراحی، شناخت شرایط محل پروژه است. پیش از تعیین مسیر و مشخصات لولهکشی باید مشخص شود آب باران پس از خروج از ساختمان یا ملک به چه روشی دفع خواهد شد. اگر دفع آب باران در خارج از ساختمان یا ملک انجام شود، لوله اصلی آب باران خروجی از ساختمان یا ملک باید متناسب با روش دفع آب باران مشخص شود. موضوع مهم دیگر، تعیین شدت بارندگی مبنای طراحی است. مقدار حداکثر بارندگی ظرف یک ساعت در محل ساختمان برای دوره برگشت حداقل 30 سال باید از آمارهای رسمی به دست آید. این اطلاعات یکی از دادههای اساسی برای اندازهگذاری سیستم لولهکشی آب باران محسوب میشود.
طراحی لولهکشی آب باران بر اساس روشهای مهندسی
لولهکشی آب باران ساختمان باید طبق روشهای مهندسی مورد تأیید طراحی شود. این موضوع شامل اندازهگذاری لولهها و سایر اجزای سیستم است و روشهای مهندسی مورد استفاده برای اندازهگذاری نیز باید مورد تأیید قرار گیرند.
سیستم آب باران ساختمان معمولاً مجموعهای از اجزای مرتبط شامل موارد زیر است:
- کفشوهای آب باران بام یا سایر سطوح بارانگیر ساختمان
- لولههای قائم
- لولههای اصلی افقی
- مسیر خروج آب باران از ساختمان یا ملک
ارتباط صحیح این اجزا با یکدیگر باعث میشود آب باران از سطوح جمعآوری شده و به شکل کنترلشده به نقطه خروج هدایت شود.
الزامات مهم در مسیر لولههای آب باران
یکی از اهداف اصلی طراحی این سیستم، حرکت آب باران در لولهها بهصورت ثقلی است. علاوه بر آن، لولهکشی باید به گونهای طراحی شود که آب باران را سریع، آرام و بدون ایجاد صدا، مزاحمت، نشت یا آسیب به لولهها و سایر اجزای لولهکشی، به سمت نقطه خروج از ساختمان یا ملک هدایت کند. در تمام مسیرها و در جهت جریان آب باران، نصب تبدیل برای تقلیل قطر مجاز نیست. رعایت این نکته در طراحی مسیر لولهکشی اهمیت دارد و باید از ابتدا در انتخاب قطر و آرایش شبکه مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، سیستم آب باران باید برای شرایط نگهداری و رفع گرفتگی احتمالی نیز آماده باشد. به همین دلیل، برای تمیز کردن و رفع گرفتگی احتمالی لولهها و فیتینگها باید دریچههایی در محلهای مناسب و با دسترسی آسان پیشبینی شود. این دریچهها امکان دسترسی به بخشهای مورد نیاز شبکه را در زمان سرویس و پاکسازی فراهم میکنند.
حفاظت از لولههای آب باران در برابر آسیب و فرسودگی
طراحی مناسب تنها به عملکرد هیدرولیکی سیستم محدود نمیشود. باید تمهیدات لازم برای جلوگیری از هرگونه آسیب، خوردگی و فرسودگی لولهها نیز در نظر گرفته شود. این موضوع بهخصوص در زمان انتخاب مسیر نصب و شرایط محیطی اهمیت دارد. برای نمونه، اگر لولههای پلیمری بهصورت روکار نصب شوند، نباید در معرض تابش مستقیم نور آفتاب قرار داشته باشند. بنابراین محل و شیوه نصب باید به گونهای انتخاب شود که شرایط محیطی نامناسب، موجب آسیب به لولهها و کاهش عملکرد سیستم نشود.
چرا طراحی اصولی سیستم آب باران اهمیت دارد؟
سیستم آب باران زمانی عملکرد مناسبی خواهد داشت که تمام اجزای آن بهصورت یک مجموعه هماهنگ طراحی شوند. شناخت روش دفع آب، استفاده از آمار رسمی بارندگی، اندازهگذاری مهندسی، حفظ جریان ثقلی، جلوگیری از کاهش قطر در جهت جریان، پیشبینی دریچههای دسترسی و توجه به حفاظت لولهها، همگی بخشی از یک طراحی صحیح هستند. به همین دلیل، اجرای شبکه آب باران نباید صرفاً بر اساس انتخاب یک مسیر ساده برای عبور لوله انجام شود. طراحی باید از شرایط واقعی پروژه و اطلاعات مورد نیاز آغاز شود و تا نقطه خروج آب باران ادامه پیدا کند.
در آخر…
طراحی لولهکشی آب باران ساختمان نیازمند توجه همزمان به شرایط محل، روش دفع آب، آمار بارندگی و الزامات فنی شبکه است. بر اساس متن مرجع مبحث 16 مقررات ملی ساختمان، مقدار حداکثر بارندگی یکساعته برای دوره برگشت حداقل 30 سال باید از آمارهای رسمی دریافت شود و اندازهگذاری لولهها و سایر اجزای سیستم نیز باید بر اساس روشهای مهندسی مورد تأیید انجام گیرد. همچنین جریان آب باید بهصورت ثقلی هدایت شود، مسیر لولهکشی نباید موجب نشت، آسیب یا مزاحمت شود، کاهش قطر در جهت جریان مجاز نیست و برای رفع گرفتگی باید دریچههای مناسب و قابل دسترسی پیشبینی شود. حفاظت در برابر آسیب، خوردگی، فرسودگی و تابش مستقیم آفتاب نیز باید در طراحی و اجرای سیستم مورد توجه قرار گیرد.
برای انتخاب آگاهانه لوله و اتصالات مرتبط با پروژههای تأسیساتی، میتوانید مشخصات فنی محصولات یزدپولیکا را در صفحه محصولات یزدپولیکا بررسی کرده و انتخاب نهایی را متناسب با الزامات فنی پروژه انجام دهید.
منبع: مبحث 16 مقررات ملی ساختمان