عباسعلی متوسلیان، رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC، در گفتوگو با روزنامه «دنیای اقتصاد» به بررسی نقش استانداردسازی در توسعه اقتصادی، افزایش بهرهوری، رونق تجارت بینالملل و ارتقای کیفیت تولیدات پرداخت.
متوسلیان با تأکید بر اهمیت استانداردها در توسعه صنعتی و اقتصادی کشور اظهار کرد: استاندارد و استانداردسازی در توسعه فعالیتهای عمرانی، پیشرفت صنعت و رونق تولید نقش بسزایی دارد و موجب افزایش اعتماد عمومی، توسعه صادرات و فروش داخلی، تأمین ایمنی و بهداشت مصرفکنندگان و در نهایت افزایش درآمد ملی، رفاه عمومی و کاهش قیمتها میشود.
وی افزود: استانداردسازی از دوبارهکاری و اتلاف منابع و زمان در مسیر توسعه فعالیتهای صنعتی جلوگیری میکند و بهعنوان یکی از الزامات اصلی افزایش بهرهوری کالاها و خدمات و ارتقای توان رقابتپذیری شناخته میشود.
استانداردسازی؛ عاملی مؤثر بر بهرهوری و صادرات
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده در کشورهای اروپای شمالی گفت: تحقیقات در کشورهایی مانند هلند و فنلاند نشان میدهد ۲۵ درصد از بهرهوری نیروی کار و ۹ درصد از رشد صادرات این کشورها به دلیل توجه به الزامات استانداردها اتفاق افتاده است.
به گفته متوسلیان، در صورت ادامه روند استانداردسازی با همین سرعت، پیشبینی شده است GDP این کشورها سالانه ۲.۶ میلیارد یورو و صادرات آنها نیز ۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
وی استانداردسازی را ابزاری مؤثر برای تقویت اقتصاد و افزایش سطح رفاه جامعه از مسیر علم و دانش دانست و گفت: کشورهای توسعهیافته تلاش میکنند از دانش و ظرفیت بخش خصوصی در فرآیند مقرراتگذاری استفاده کنند؛ رویکردی که به نهادینه شدن و تعمیق استانداردسازی در این کشورها کمک کرده است.
متوسلیان با اشاره به تجربه ایران در این حوزه گفت: تدوین ۱۱ استاندارد ملی در حوزه لوله و اتصالات PVC، نمونهای از همکاری موفق انجمن لوله و اتصالات PVC با سازمان ملی استاندارد است.
۳۵ درصد مصالح ساختمانی فاقد استاندارد هستند
وی در عین حال بر ضرورت اجرای استانداردها در سطح ملی تأکید کرد و گفت: پیادهسازی استانداردها نیازمند عزمی جمعی است، زیرا آمارها نشان میدهد همچنان با شرایط مطلوب فاصله زیادی داریم.
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC افزود: بر اساس دادههای رسمی، حدود ۳۵ درصد از مصالح ساختمانی فاقد استاندارد هستند و این مسئله موجب شده است هر ایرانی ۱۰ درصد از درآمد سالانه خود را به دلیل کیفیت پایین ساختمانهای کشور از دست بدهد و حتی عمر ساختمانهای کشور به حدود یکچهارم کشورهای توسعهیافته کاهش پیدا کند.
استانداردها؛ معیار دسترسی به بازارهای جهانی
متوسلیان درباره نقش استانداردسازی در حضور کشورها در بازارهای بینالمللی اظهار کرد: میزان توجه به استانداردسازی میتواند در تعمیق تجارت یک کشور در سطح بینالمللی تعیینکننده باشد.
وی با اشاره به رشد تجارت جهانی گفت: از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۰، حجم تولیدات کشورهای جهان حدود هفت برابر شده، در حالی که حجم تجارت بینالمللی در همین دوره حدود ۲۸ برابر افزایش یافته است.
به گفته وی، استانداردها در دهههای اخیر به یکی از ابعاد مهم تجارت جهانی تبدیل شدهاند و در بسیاری از بازارها، بهویژه بازارهای کشورهای دارای اقتصاد پیشرو، بهعنوان معیار اصلی دسترسی به بازار شناخته میشوند.
متوسلیان ادامه داد: تولیدکننده ایرانی برای حضور در بازارهای جهانی با طیف گستردهای از استانداردها مواجه است که سرعت پیادهسازی و پیچیدگی آنها روزبهروز افزایش پیدا میکند. بسیاری از بازارهای سودآور نیز با استانداردهای سختگیرانه همراه هستند؛ برای نمونه میتوان به استاندارد REACH برای ورود محصولات شیمیایی به بازار اروپا اشاره کرد.
وی تأکید کرد: بدون توانمندسازی صنایع در حوزه الزامات استاندارد، ورود تولیدکنندگان ایرانی به بازارهای جهانی با دشواریهای بسیاری همراه خواهد بود و ممکن است آنها ناچار شوند به بازارهای کمسود یا غیرسودآور بسنده کنند.
ضرورت هماهنگی استانداردهای ملی با بازارهای هدف
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC با اشاره به تجربه کشورهای توسعهیافته گفت: این کشورها برای افزایش رقابتپذیری صنایع خود، توسعه همکاریهای بینالمللی در تدوین استانداردها را دنبال میکنند و استانداردها معمولاً به صورت جمعی تدوین و تصویب میشوند. استانداردهای اتحادیه اروپا نمونهای از این همکاریهاست.
وی یکی از چالشهای مهم تولیدکنندگان و تجار ایرانی را ضعف در استانداردسازی و انطباق کامل با استانداردهای بینالمللی و منطقهای دانست و افزود: هماهنگی استانداردهای ملی با استانداردهای بازارهای هدف، موجب صرفهجویی در هزینههای انطباق کالاها و در نتیجه افزایش بهرهوری تولیدکنندگان ملی میشود.
متوسلیان با اشاره به ظرفیتهای ایران گفت: ایران با داشتن ۱۵ همسایه، از نظر تعداد کشورهای همسایه در رتبه سوم جهان پس از روسیه و چین قرار دارد، اما هنوز نتوانسته است به شکل کامل از ظرفیت بازارهای کشورهای همسایه استفاده کند.
وی بازار اوراسیا را یکی از بازارهای مهم صادراتی دانست و اظهار کرد: با وجود ظرفیتهای تولیدی و صنعتی کشور، به دلیل عدم انطباق کافی با استانداردهای منطقه اوراسیا، هنوز سهم قابلتوجهی از این بازار به دست نیامده است.
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC درباره بازار عراق نیز گفت: در حوزه تأسیسات ساختمان، عدم انطباق استانداردهای ایران و عراق موجب شده برخی شرکتهای تولیدکننده لوله و اتصالات برای تأمین مجدد تجهیزات خطوط تولید و تولید محصولات مطابق با استانداردهای عراق، هزینههای قابلتوجهی متحمل شوند؛ در حالی که هماهنگی استانداردهای دو کشور میتوانست به افزایش بهرهوری تولید و کاهش هزینه تجارت با عراق کمک کند.
محصولات غیراستاندارد؛ تهدیدی برای اعتبار صادراتی کشور
متوسلیان در پاسخ به این پرسش که آیا تعداد محدودی از کالاهای غیراستاندارد میتواند به برند یک کشور آسیب بزند، گفت: کالاهای بیکیفیت و بدون شناسنامه که تابع استانداردها نیستند و توسط واحدهای تولیدی غیررسمی تولید میشوند، علاوه بر تخریب بازار صادراتی، میتوانند اعتبار کالاهای تولیدشده در یک کشور را نیز تحتتأثیر قرار دهند.
وی با اشاره به بازار عراق افزود: این اتفاق در بازار عراق در حال رخ دادن است. با توجه به پیشبینی گردش مالی ۱۰۰ میلیارد دلاری بازار مسکن و زیرساخت عراق در سالهای آینده، صادرات محصولات غیراستاندارد ایرانی میتواند جذابیت محصولات ایرانی را برای شرکتهای معتبر بینالمللی کاهش دهد.
متوسلیان تأکید کرد: صنعت کشور برای دستیابی به جایگاه مناسب در زنجیره ارزش جهانی باید به سمت پیادهسازی استانداردهای جهانی حرکت کند.
وی افزود: دستیابی به استانداردها نیازمند رشد درونسازمانی است و این موضوع موجب میشود واحدهای تولیدی فاقد ساختار و فرهنگ سیستماتیک، که توانایی پیادهسازی استانداردها را ندارند، نتوانند سهم مناسبی از بازار به دست آورند و در نتیجه به اعتبار صادراتی و تجاری کشور آسیب وارد کنند.
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC یکی از زمینههای مهم همکاری انجمنهای تخصصی و سازمان ملی استاندارد را آگاهسازی واحدهای تولیدی درباره اهمیت استانداردها برای ورود به زنجیره ارزش جهانی و ارائه روشهای مؤثر برای استانداردسازی فرآیندها و محصولات صنعتی عنوان کرد.
حضور مؤثر ایران در زنجیره ارزش جهانی
متوسلیان درباره راهکارهای حضور مؤثر ایران در بازارهای جهانی اظهار کرد: حضور در زنجیره ارزش جهانی نیازمند نقشآفرینی فعال در مجامع بینالمللی و مشارکت در فرآیندهای جهانی است تا فعالان اقتصادی کشور با سازوکارهای موجود در جهان آشنا شوند و بتوانند با استفاده از ظرفیتهای داخلی، کالا، خدمات و حتی ایدههای خود را مطابق معیارهای جهانی تولید و عرضه کنند.
وی ادامه داد: در حال حاضر بیشتر طرفهای تجاری ایران عضو مجامع بینالمللی هستند یا در مسیر عضویت قرار دارند، اما ایران به دلیل عضو نبودن در سازمان جهانی تجارت، توجه کمتری به توافقهای این سازمان در حوزه استانداردها داشته است.
رئیس هیأتمدیره انجمن تولیدکنندگان لوله و اتصالات PVC گفت: هدف نهایی استانداردسازی، تأمین کیفیت برای دسترسی به بازارهای جهانی است؛ اما عدم ورود مؤثر به عرصه اقتصاد جهانی، اثرگذاری استانداردسازی ملی را نیز کاهش میدهد و آن را از هدف اصلی خود، یعنی ایجاد مزیت نسبی و افزایش بهرهوری، دور میکند.
وی در پایان تأکید کرد: هرگونه تلاش ملی بدون توجه به فرآیندهای جهانی نمیتواند نتایج ملموسی برای اقتصاد و صنعت کشور به همراه داشته باشد و لازم است حکمرانی اقتصادی، توجه بیشتری به توسعه همکاریهای منطقهای و بینالمللی داشته باشد.
منبع: روزنامه دنیای اقتصاد